Rzeka Rospuda


OPIS TRASY SPŁYWU KAJAKOWEGO RZEKĄ ROSPUDĄ OD JEZIORA CZARNEGO DO JEZIORA NECKO


Długość trasy spływu wynosi 73km, w tym: 32 km po wodach stojących 41 km z prądem rzeki. Na przebycie trasy spływu wystarczy siedem dni a można z łatwością można ją przebyć ją w krótszym czasie.

Cała trasa biegnie z północnego-zachodu w kierunku południowego-wschodu. Od jeziora Garbaś do uroczyska Św. Miejsce w zachodniej części Puszczy Augustowskiej rzeka Rospuda ma kamieniste dno, bystry nurt, chwilami charakter rzeki górskiej, ostre zakręty, przeszkody wodne w postaci głazów, wykrotów, bystrzy; mielizn itp.

Woda w rzece jest na ogól płytka, nie stwarza dla początkujących niebezpieczeństwa utonięcia. Nasz szlak kajakowy rozpoczynający się od jeziora Czarnego (Filipowskiego) przebiega długą, miejscami rozległą rynną. Rzeka Rospuda łączy szereg malowniczych jezior: Rospudę, Kamienne, Garbaś, Sumowo, Głębokie, Okrągłe i Bolesty. Następnie, po kilku kilometrach za wsią Raczki, rzeka Rospuda wkracza do Puszczy Augustowskiej, przez którą płynie aż do jeziora Rospuda Augustowska i jeziora Necko w Augustowie.

W latach 80-90-tych corocznie na Boże Ciało organizowany był 4 dniowy ogólnopolski spływ rzeką Rospudą, którego organizatorem z ramienia PTTK był Wojciech Kamiński. My również jako młodzi adepci kajakarstwa rozpoczynaliśmy swoją przygodę z tą niepowtarzalną rzeką. Chcemy kontynuować tę tradycję proponując Państwu niepowtarzalną przygodę dziewiczą i dziką Rospudą.

0,0 Spływ rozpoczynamy z północno-wschodniego krańca jeziora Czarnego (dl. 1,2 km). Na południowo-wschodnim brzegu odnajdujemy zarośnięty trzciną odpływ i po przepłynięciu pod mostem dostajemy się na jezioro Rospuda (dł. 5,5 km).

1,5 Na prawo od mostu, na górnej Rospudzie znajduje się miejsce na biwak z dogodnym miejscem do kąpieli. Brzegi jeziora są mało urozmaicone, miejscami porośnięte kępami olsz i pokryte głazami narzutowymi. W południowej części jeziora, przy prawym brzegu, jest zadrzewiona wysepka z niezłym miejscem na biwak.

7,0 W południowo-wschodniej części jeziora Rospuda, w odległości około 100 m znajduje się odpływ na jezioro Kamienne (dł. 2 km). Na odpływie tym jest mostek drogowy. Jezioro Kamienne ma charakter szerokiej rzeki, zajmuje głęboką rynnę o wysokich, morenowych brzegach, porośniętych kępami olsz. Na dnie i brzegach znajduje się duża ilość głazów narzutowych (od nich pochodzi nazwa jeziora). Z południowego krańca jeziora Kamiennego bierze początek

9,0 dolny odcinek rzeki Rospudy. Po przepłynięciu około 400m mijamy most przed Filipowem, a około 100m dalej drugi most. Na tym odcinku i poniżej znajdują się resztki pali (z czasów drugiej wojny światowej). Ze względu na kamieniste dno z licznymi mieliznami i wartki prąd rzeki - przeprowadzamy kajaki. Poniżej mostu przepływamy obok młyna i kładki dla pieszych.

10,0 Na prawym brzegu rzeki położona jest wieś (dawniej miasto) Filipów. We wsi jest poczta, gospoda, kilka sklepów różnych branż, .ośrodek zdrowia, apteka. stacja CPN i dworzec PKS ( pierwsza miejscowość do uzupełnienia zapasów na dalszy spływ). Za Filipowem płyniemy krętym korytem rzeki o niskich, podmokłych brzegach. Po około 500m napotykamy kamienistą płyciznę, a tuż za nią mostek drogowy o bardzo małym prześwicie. W związku z tym, przy wysokim stanie wody, kajak należy przenieść ok. 10m. Dalej koryto rzeki jest bardzo wąskie, zakręty bardzo ostre, lecz wystarczająco głębokie koryto pozwala na swobodne płynięcie. Brzegi i dno są porośnięte roślinnością.

13,5 Dopływamy do północno-zachodniego krańca jeziora Długiego (Filipowskiego, dl. 1,3km). Przedostajemy się przez trzciny rosnące w tej części Jeziora na czystą wodę i płyniemy w kierunku południowym, do jego zwężającego się krańca. Na zachodnim brzegu rzeki widać wieś Garbaś, a na wschodnim położone są Szafranki.

14,8 Przy wypływie rzeki z jeziora jest niski mostek drogowy, za którym znajduje się rozlewisko z dogodnym miejscem na obozowisko lub odpoczynek. Za wsią brzegi rzeki są podmokłe a nawet bagniste, zarośnięte trzciną i pałką wodną. Najlepiej nurt rzeki wskazuje pochylona roślinność. Zabudowania wsi Szafranki towarzyszą nam na odcinku 2km. Następna wieś to Zusno. Przeszkodą, którą trzeba pokonać jest niski mostek drogowy. Kajak przenosimy brzegiem ok. 4m. Brzegi rzeki są mniej podmokłe, nurt dość wartki, dno zarośnięte. Za mostkiem - w odległości około 500m - dobre miejsce obozowania. Następnie przepływamy pod mostem na drodze Filipów-Bakałarzewo. Pod mostem płyniemy ostrożnie ze względu na dno rzeki płytkie, kamieniste, to znów głębokie. Około 200m przed ujściem rzeki Rospudy do jeziora Garbaś, na lewym brzegu widoczne są zagrody wsi Matłak.

20,0 Wypływamy na jezioro Garbaś (dł. 3,3km), otoczone wzgórzami morenowymi. Na zachodnim brzegu porośniętym lasem świerkowo-sosnowym, naprzeciw ujścia rzeki znajduje się dobre miejsce na biwak dla większych grup. Wschodnie i zachodnio-północne brzegi jeziora Garbaś są dobrym punktem wypadowym do rozpoczęcia w tym miejscu spływu. Stąd właśnie bardzo często rozpoczynają się spływy do Augustowa organizowane przez Szeklę. Płyniemy ku zwężającemu się południowemu krańcowi jeziora. Dopływamy do wypływu rzeki Rospudy. Rzekę przecina drewniany most drogowy. Od tego miejsca rzeka jest już szeroka, lecz płytka, dno piaszczysto-żwirowe, występują tu liczne kamieniste mielizny i wykroty, a nurt staje się coraz szybszy. Należy dobrze uważać, bo nietrudno o wywrotkę. Po przepłynięciu ok. 300m rzeka płynie wolniej, Jest szeroka i znacznie głębsza. Po kilku ostrych zakrętach\' wpływamy na jezioro Głębokie (dl. 500m).

24,3 Brzegi jeziora są tu łagodne, porośnięte trzciną I pałką wodną, otoczone z trzech stron lasem.

24,8 Wypływ rzeki Rospudy z jeziora Głębokiego znajduje się w południowo-wschodniej części, wśród kępy olch i wierzb, ograniczony z prawej strony polami uprawnymi, a z lewej łąką dalej płyniemy z prądem. Brzegi rzeki tuż nad wodą porastają wierzby i olchy, za drzewami – wąski pas łąk i wysoka skarpa z polami uprawnymi. Nurt rzeki jest bystry. Po pokonaniu bystrzy i ostrych zakoli, ominięciu zwalonych drzew i wykrotów dopływamy do rozlewiska spiętrzonej wody przy młynie w Bakałarzewie. 4-kilometrowy odcinek trasy od jeziora Głębokiego do Bakałarzewa stanowi pierwszy przełom rzeki Rospudy.

28,8 We wsi Bakałarzewo (dawniej miasto) znajduje się poczta, apteka, ośrodek zdrowia, bar i sklepy różnych branż ( druga miejscowość do uzupełnienia zapasów na dalszy spływ). Przenosimy kajaki około 50m i spuszczamy je na wodę obok mostu drogowego. Tuż za mostem - ślady pozostałości po starym, zniszczonym podczas wojny, moście. W korycie rzeki występują głazy, mielizny i gałęzie drzew. Ostrożnie spływamy w dół rzeki. Po przepłynięciu około 500m trafiamy na ujście Rospudy do jeziora Sumowo (Filipowskie). Brzegi jeziora porośnięte są lasami. Na brzegach, zarówno prawym i lewym, łatwo znaleŁşć odpowiednie miejsce na biwakowanie. Jedno z takich miejsc znajduje się na prawym brzegu, w połowie długości jeziora, w miejscu gdzie kończy się las, a zaczynają się pola uprawne przy zagrodzie gospodarza wsi Sadłowina. Naprzeciw tego miejsca, na lewym brzegu przy pomoście, również dogodne miejsce na biwak.

32,7 Wypływ Rospudy znajduje się w południowym zwężeniu jeziora Sumowo. W miejscu wypływu rzeki znajduje się wysoka kładka dla pieszych. Na prawym brzegu - dobre miejsce na biwak. Znów płyniemy z prądem rzeki, która skręca teraz w kierunku wschodnim. Nurt początkowo szybki, staje się stopniowo wolniejszy.

34,3 Dopływamy do mostu drogowego. Za mostem wzrasta szybkość nurtu rzeki. Występują kamieniste mielizny, zmuszające do wysiadania z kajaka. Stopniowo rzeka staje się spokojniejsza, płynie coraz wolniej, koryto staje się. głębsze. Brzegi niskie.

35,5 Dopływamy do jeziora Okrągłego (dl. 1,1km). Przepływamy przez jezioro, przy zachodnim brzegu, w kierunku lasu na brzegu południowym. Znajdujemy tam szeroki, wolny od roślinności wypływ rzeki Rospudy. Na lewym brzegu, wśród drzew, znajduje się dobre miejsce do obozowania. Na tym też brzegu jest kilometrowy słup z liczbą 32. Liczba oznacza, że jesteśmy w odległości 32 km od ujścia rzeki Rospudy do jeziora Rospuda Augustowska. Na odcinku od jez. Okrągłego do jez. Rospuda Augustowska szlak jest skilometrowany. Rzeka znów płynie szybko. Po przebyciu kolejnego kilometra trafiamy do jej ujścia, do jez. Bolesty (dl. 5,8km).

37,0 Jezioro Bolesty jest najdłuższym jeziorem na szlaku, stwarza wrażenie dużej rzeki. Brzegi jeziora w części północnej porastają lasy, od połowy długości jeziora dominują pola uprawne. Na obu brzegach zalesionych i w części przylegającej do pól można znaleźć dobre miejsce biwakowe. Jedno z wielu takich miejsc jest położone na zakręcie, mniej więcej w połowie długości jeziora.

39,9 Rospuda wypływa z jez. Bolesty, z jego południowo-wschodniego zwężenia. Na prawym brzegu widoczne są zabudowania gospodarskie wsi Małe Raczki. Na lewym brzegu - we wsi Małe Raczki - dobre miejsce na obozowisko. Dopływamy do mostu kolejowego w Raczkach.

46,0 W korycie rzeki, pod mostem, znajdują się bloki betonu i kamieni. Przepływamy uważnie i dalej niesieni prądem rzeki, po kilku zakolach dopływamy do mostu drogowego w Raczkach.

47,0 Raczki, dawniej miasto, dziś duża wieś, w której można zatrzymać się na odpoczynek, uzupełnić zapasy, zjeść obiad w restauracji. Z okresu dawnej świetności Raczek pozostał tylko klasycystyczny kościół. Za mostem drogowym poniżej Raczek rzeka płynie szybko, w korycie występują mielizny i głazy. Z prawe strony mijamy wieś Dowspudę, z ruinami neogotyckiego zamku Paca, z I połowy XIX wieku. Obecnie pozostała tylko jedna z wieżyczek, tzw. "Bociania wieża". Pozostał również park o po wierzchni ok. 13ha, z wieloma ciekawymi gatunkami drzew iglastych i liściastych.

51,0 Poniżej Dowspudy napotykamy drewniany most drogowy, n drodze z Raczek do Augustowa. Z prawej. strony widoczne s zabudowania wsi Jaśki. W pobliżu znajduje się bardzo dobre miejsce do obozowania. Za nami zostaje wieś Jaśki. Rzeka wpływa teraz na teren Puszczy Augustowskiej. Od tego miejsca płyniemy przez Puszczę i już do samego Augustowa nie spotkamy przy rzece osady ludzkiej. Rzeka silnie meandruje, nurt jest bystry, dno kamieniste, pokryte głazami. Po stronie zewnętrznej zakoli brzegi są niedostępne, wysokie, porośnięte lasem lub bagniste; natomiast brzegi od strony wewnętrznej zakoli stanowią łąki. Po przepłynięciu najbardziej urozmaiconego odcinka Rospudy (ok, 5km), dopływamy do mostu drogowego przy uroczysku Święte Miejsce.

56,0 Właściwe uroczysko położone jest na lewym brzegu rzeki. Jest tu znakomite miejsce na biwak. W pobliżu położone jest jezioro Jałowo (dl. 1,1km). Od Świętego Miejsca Rospuda zwalnia swój bieg, las oddala się od brzegów rzeki, płyniemy przez łąki. Po dalszych 3km dopływamy do mostu drogowego przy uroczysku Młyńsko. Za Młyńskiem Rospuda płynie przez bagniste łąki. Las odsuwa się daleką od brzegu. Brzegi porasta wysoka trzcina, płyniemy niemal tunelem z trzcin. Koryto rzeki jest czyste. Biwakować można tylko w miejscach rzeka przybliża się do lasu.

66,0 Doskonałe miejsce na biwak po łożone jest na prawym brzegu - 2 km poniżej uroczyska Rzeka staje się coraz szersza, płynie coraz wolniej. Dopływamy do ujścia Blizny - dopływu Rospudy. Brzegi są podmokłe, rzeka płynie wśród łąk, .nie ma tu miejsca na biwaki. Niedaleko ujścia Rospudy do jez. Rospuda Augustowska znajdują się podchodzące aż do wody groble. Na groblach tych można biwakować.

67,7 Mijamy jeszcze dwa zakręty rzeki i wpływamy na jezioro Rospuda Augustowska (2,7km). Przed ujściem rzeki rozciąga się zadrzewiona wyspa. Jezioro Rospuda otacza zwarty las. Przy prawym brzegu znajduje się zalesiona wyspa Wianek, na której można odpocząć. Ze względu na jej wypukłość nie nadaje się ona do biwakowania. Za nią, na prawym brzegu znajduje się stara binduga z dogodnym miejscem na biwak, obok przystań obozu żeglarskiego. Miejsce na biwak można też wybrać 150m za wyspą, na lewym brzegu jeziora 300m dalej rozciąga się półwysep "Goła Zośka". Jest to znane miejsce obozów młodzieżowych. Nad zatoką znajduje się 71.0 Ośrodek Wypoczynkowy "Goła Zośka".

71.0 W oddali widać Białą Górę, na której jest Dom Wycieczkowy HETMAN w Augustowie nad jeziorem Necko. Płynąc z jeziora Rospuda na jezioro Necko mijamy z prawej strony zalesiony półwysep Topiłówka.

73.0    Płynąc dalej przy po ok. 1,0km dopływmy do plaży miejskiej nad jeziorem Necko. Tu kończy się spływ. Długość trasy - 71 km, w tym: 30 km po wodach stojących 41 km z prądem rzeki.